โอกาสและปัจจัยกำหนดการลงทุนด้านการท่องเที่ยวเชิงนิเวศของบรรษัทข้ามชาติไทยในสปป.ลาว
 
อาจารย์ ดร.เณศรา สุขพานิช
 
ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2529 เป็นต้นมา ประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว (สปป. ลาว หรือในลำดับถัดไปเรียกว่า ลาว) มีการใช้นโยบายที่เน้นในการให้ตลาดทำงานมากขึ้น นอกจากนี้ในฐานะเป็นส่วนหนึ่งของข้อตกลงการค้าและการลงทุนระหว่างประเทศ ลาวได้ปรับกฎและระเบียบต่างๆ ให้เป็นไปตามมาตรฐานสากลมากขึ้น และพบว่าสาขาการท่องเที่ยวเป็นหนึ่งในสาขาบริการที่ลาวต้องมีการเปิดเสรีมากขึ้นและเป็นหนึ่งในสาขาที่ให้ความสำคัญเป็นพิเศษ (priority sector) ในความร่วมมือระหว่างประเทศต่างๆ โดยเฉพาะความร่วมมือระหว่างประเทศในภูมิภาค สำหรับด้านกฎเกณฑ์ภายในประเทศเอง ภาคการท่องเที่ยวถือเป็นหนึ่งในภาคเศรษฐกิจที่ได้รับการส่งเสริมให้เกิดการลงทุนเป็นพิเศษ
 
ถึงแม้ว่าการท่องเที่ยวก่อให้เกิดประโยชน์กับลาวในหลายด้าน เช่น การพัฒนาเศรษฐกิจ การจ้างงาน การลดปัญหาความยากจน การถ่ายทอดทักษะ เป็นต้น ยังมีประเด็นที่ต้องพิจารณาถึงผลกระทบของการท่องเที่ยวต่อทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของลาว และผลกระทบทางสังคมและวัฒนธรรม ด้วยเหตุนี้ลาวจึงเริ่มใช้นโยบายเน้นการพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (sustainable tourism) โดยได้รับการสนับสนุนและความร่วมมือกับองค์กรระหว่างประเทศต่างๆ ในการพัฒนาการท่องเที่ยวลาวไปในทิศทางดังกล่าว
 
การที่ลาวเน้นส่งเสริมการลงทุนในภาคการท่องเที่ยว ประกอบกับโอกาสในการลงทุน และนโยบายการท่องเที่ยวลาวที่เน้นไปยังการพัฒนาการท่องเที่ยวแบบยั่งยืน งานศึกษาชิ้นนี้มีวัตถุประสงค์ในการศึกษาโอกาสการลงทุนและตัวแปรกำหนดการลงทุนของบรรษัทข้ามชาติไทยในลาวในภาคการท่องเที่ยวที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมใน 3 อุตสาหกรรมการท่องเที่ยวหลัก ได้แก่ ที่พักสำหรับนักท่องเที่ยว บริษัทจัดการนำเที่ยว และการพัฒนาแหล่งท่องเที่ยว เพื่อนำเสนอข้อเสนอแนะแก่ผู้ที่เกี่ยวข้องทั้งภาครัฐและเอกชนในการส่งเสริมการลุงทุนโดยตรงขาออกจากไทยการลงทุนโดยตรงขาเข้าในลาว โดยเฉพาะในภาคการท่องเที่ยว และบรรษัทข้ามชาติไทยที่เข้าไปลงทุนแล้วหรือวางแผนเข้าไปลงทุนในลาวในธุรกิจที่เกี่ยวข้องการท่องเที่ยวที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม
 
งานศึกษาชิ้นนี้ในการศึกษาตัวแปรต่างๆ ที่มีผลต่อการกำหนดการลงทุนของบรรษัทข้ามชาติไทยในลาวในภาคการท่องเที่ยวที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม โดยพิจารณาทั้งจาก (1) ปัจจัยความได้เปรียบเฉพาะของบริษัท (Firm-Specific Advantages, FSAs) ซึ่งประกอบด้วยความชำนาญและเทคโนโลยี (Expertise and technology)ความสามารถทางด้านผลิตภัณฑ์/บริการ และตลาด (Products/services and market capabilities)เครือข่ายและความสัมพันธ์ (Networks and relationships)โครงสร้างองค์กรและวัฒนธรรมธุรกิจ (Organizational structure and business culture)และ (2) ความได้เปรียบเฉพาะของประเทศ (Country-Specific Advantages, CSAs) ซึ่งประกอบด้วยความได้เปรียบจากประเทศที่เป็นแหล่งทุน ความได้เปรียบจากประเทศผู้รับทุน และความได้เปรียบจากความร่วมมือทางเศรษฐกิจระหว่างประเทศ
 
สำหรับวิธีการศึกษางานศึกษาชิ้นนี้ศึกษาโดยใช้ข้อมูลทั้งจากข้อมูลปฐมภูมิและข้อมูลทุติยภูมิในการวิเคราะห์การลงทุนโดยตรงขาออกของไทยในลาวในสาขาการท่องเที่ยวที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ข้อมูลปฐมภูมิได้จากการสัมภาษณ์เชิงลึกตัวแทนจากองค์กรที่เกี่ยวข้องกับการลงทุนโดยตรงขาออกของไทยและการลงทุนโดยตรงขาเข้าในลาว โดยเฉพาะในภาคการท่องเที่ยวที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ตัวอย่างของบรรษัทข้ามชาติไทยที่เลือกเข้าไปสัมภาษณ์เชิงลึกจะเลือกจากองค์ประกอบหลายด้าน เช่น ประเภทอุตสาหกรรม ขนาดบรรษัทข้ามชาติ ชนิดการลงทุน (ต่างชาติเป็นเจ้าของทั้งหมดหรือร่วมทุนกับนักลงทุนลาว) รูปแบบการลงทุน (การลงทุนในธุรกิจทั่วไปและธุรกิจสัมปทาน) และพื้นที่ที่เข้าไปลงทุน